Szkoda na osobie obejmuje uszczerbki wynikające z uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia, pozbawienia życia oraz naruszenia innych dóbr osobistych człowieka. Cechą szkody na osobie jest także to, że w szczególny sposób jest ona związana z człowiekiem. Pojęcie szkody na osobie obejmuje zarówno szkody majątkowe, jak i niemajątkowe.

Pojęcie szkód osobowych odnosi się do dwóch rodzajów sytuacji:

1. gdy wskutek wypadku lub innego zdarzenia poszkodowany doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia

Zgodnie z polskim orzecznictwem uszkodzeniem ciała w rozumieniu kodeksu cywilnego jest takie oddziaływanie na ciało ludzkie, które pozostawia na nim wyraźny ślad, będący wynikiem naruszenia tkanek organizmu. Natomiast rozstrojem zdrowia w rozumieniu tych przepisów będzie takie oddziaływanie na organizm ludzki, które pociąga za sobą zakłócenie jego funkcji.
W takim przypadku uprawnionym do świadczeń z tytułu zaistniałego wypadku jest sam poszkodowany

2. gdy wskutek wypadku lub innego zdarzenia poszkodowany zmarł.

W takim przypadku odpowiednie świadczenia przewidziane w przepisach prawa przysługują osobom najbliższym zmarłego.

Rodzaje świadczeń należnych z tytułu szkód osobowych

Odszkodowanie jednorazowe:

Odszkodowanie przewidziane w art. 444 § 1 obejmuje wszelkie wydatki pozostające w związku z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia, jeżeli są konieczne i celowe
Innymi słowy odszkodowanie to służy pokryciu wszelkich kosztów, które wystąpiły w następstwie wypadku (zwrotu kosztów leczenia poszkodowany może zażądać z góry, lub po zakończonym leczeniu na podstawie faktur lub rachunków w oryginale). Odszkodowanie przyznawane jest przykładowo za: pobyt w szpitalu, konsultacje u lekarzy specjalistów, dodatkową pomoc pielęgniarską, koszty opieki osób trzecich, koszty lekarstw, koszty wynikłe z konieczności zastosowania specjalistycznej diety lub odżywiania, koszty nabycia protez i innych koniecznych aparatów (okularów, aparatu słuchowego, wózka inwalidzkiego itp.), wydatki związane z przewozem chorego do szpitala i na zabiegi, z przejazdami osób bliskich w celu odwiedzin chorego w szpitalu, z koniecznością specjalnej opieki i pielęgnacji, koszty zabiegów rehabilitacyjnych.

Odszkodowanie z tytułu utraconego dochodu:

sprawca szkody jest zobligowany do pokrycia wszelkich strat spowodowanych wypadkiem oraz utraconych korzyści majątkowych (odpowiednio udokumentowanych - zaświadczenie z Urzędu Skarbowego - deklaracja podatkowa, Umowy o pracę, kontrakty, itp.). Do zasadnego zgłoszenia roszczenia konieczne jest udokumentowanie częściowej niezdolności do pracy oraz okresu jej trwania, jak również udokumentowane obniżenie dochodu. Odszkodowanie z tytułu utraconego dochodu ma przede wszystkim charakter wyrównawczy i nie jest podstawą utrzymania bytowego poszkodowanego.

Renta z tytułu zwiększonych potrzeb:

Roszczenie o rentę ( art. 444§ 2 K.C. ) przysługuje poszkodowanemu w razie:
-całkowitej lub częściowej utraty przez niego zdolności do pracy zarobkowej;
-zwiększenia się jego potrzeb;
-zmniejszenia się jego widoków powodzenia na przyszłość.
Wymienione następstwa powinny mieć charakter trwały, ale niekoniecznie nieodwracalny., jednakże konieczną przesłanką przyznania renty jest powstanie szkody bądź to w postaci zwiększenia wydatków, bądź to zmniejszenia dochodów. Jednocześnie każda z wymienionych okoliczności może stanowić samodzielną podstawę zasądzenia renty.

Zadośćuczynienie:

( art. 445 § 1 K.C.) Zadośćuczynienie, w odróżnieniu od odszkodowania, które ma na celu naprawienie szkód materialnych i wymiernych, zapewnia pokrycie strat trudnych do określenia. Zadośćuczynienie jest sposobe naprawienia szkody niemajątkowej tzw. krzywdy. rozumianej jako cierpienie fizyczne (ból i inne dolegliwości), cierpienia psychiczne (negatywne uczucia przeżywane w związku z cierpieniami fizycznymi lub następstwami uszkodzenia ciała albo rozstroju zdrowia w postaci np. zeszpecenia, niemożności uprawiania działalności artystycznej, sportowej, naukowej, wyłączenia z normalnego życia, lęki itp.). Zadośćuczynienie obejmuje wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne, zarówno już doznane, jak i te, które zapewne wystąpią w przyszłości. Zadośćuczynienie nie ma schematycznego procesu przyznawania środków finansowych, ponieważ ma na nie wpływ bardzo wiele czynników z życia poszkodowanego. Przede wszystkim brane są pod uwagę doznane obrażenia ciała, okres leczenia, sposób przebiegu leczenia, okres rehabilitacji oraz dalsze konsekwencje wypadku rzutujące na przyszłość.

Odszkodowanie i zadośćuczynienie z powod śmierci osoby najbliższej:

najbliższym członkom rodziny zmarłego wskutek wypadku komunikacyjnego należy się odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Do kodeksu cywilnego w sierpniu 2008 r. wprowadzono przepis, na podstawie którego można przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego rekompensatę za cierpienie psychiczne, związane z utratą członka rodziny. Do najbliższych członków rodziny zaliczyć należy takie osoby, których sytuacja życiowa kształtowała się w pewnej zależności od zmarłego. Chodzi tu w pierwszej kolejności o małoletnie lub niesamodzielne dzieci i małżonka, pozostających ze zmarłym we wspólnym gospodarstwie domowym. Ważne jest to, że o tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny zmarłego, decyduje układ faktyczny stosunków rodzinnych pomiędzy zmarłym a tymi osobami, a nie tylko i wyłącznie więzy prawne. np. osobą bliska może być konkubina zmarłego w wypadku komunikacyjnym, wówczas jej należeć się będzie odszkodowanie z tytułu śmierci konkubenta. Odszkodowanie obejmuje również koszty pogrzebu i dotyczy wydatków odpowiadających zwyczajom panującym w środowisku, do którego zmarły należał. Do wydatków tych zalicza się: koszty przewiezienia zwłok do miejsca ich pochowania, nabycia i urządzenia grobu, wystawienia nagrobka odpowiadającego zwyczajom środowiska. Do kosztów pogrzebu można zaliczyć także umiarkowany wydatek poniesiony na zakup niezbędnej odzieży żałobnej, której noszenie zarówno w czasie pogrzebu, jak i przez dłuższy czas po zgonie osoby bliskiej jest zwyczajowo przyjęte w wielu środowiskach.

Ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy w Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 731) wprowadzono instytucję zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę z powodu śmierci osoby bliskiej. (art. 446 § 4 k.c.) Regulacja ta pozwala na zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego z powodu krzywdy polegającej wyłącznie na cierpieniach psychicznych pozostających w związku ze śmiercią osoby bliskiej. Krąg osób uprawnionych do świadczenia przysługuje „najbliższym członkom rodziny zmarłego”. Należy do nich zaliczyć osoby, których sytuacja życiowa kształtowała się w pewnej zależności od zmarłego. Podstawą orzeczenia wypłaty i jej wysokości jest ocena relacji między zmarłym a bliskimi. Kwota zadośćuczynienia powinna być odpowiednia, to znaczy rekompensować doznaną krzywdę za naruszenie prawa do życia w rodzinie. Zadośćuczynienie pieniężne za krzywdę z powodu śmierci osoby najbliższej wynikające z art. 446 § 4 Kodeksu cywilnego jest niezależne od „stosownego odszkodowania” wynikającego z art. 446 § 3 kodeksu cywilnego